Bart Spaan: Reviews

about cd Ellips:  

A Dutch composer who likes to get his hands dirty with sound

Early-1980s Dutch experimental rock remains curiously underdocumented compared to the fanzines-worth of mythology surrounding arch-krautrock outfits such as Can, Faust and Kraftwerk. So when Bart Spaan says he played in Dutch new-wave band Bazooka, it’s difficult to know for sure how that formative experience rubbed off on the three pieces recorded here. Certainly their touchy-feely timbres and directness (for which please don’t read “obviousness”) of expression tell of a musician who relishes dirtying his hands with sound; this is not notation-needy, “paper-bound” new music. But if you listened to Zone (for bass clarinet, bass flute, bass trombone and electronics) and Clockwork (for electronics) and tried to guess how a Spaan piano piece would likely sound, I suspect you wouldn’t end up at Kringen.
Clockwork (2006-08) has roots in an earlier Spaan composition- for solo piano, although he doesn’t reveal its title – plundered for what he describes as a “long tone” which is electronically stretched and atomised, and mulched inside the sounds of another objet trouvé: the ticking of a mechanical clock. Spaan explains his unfolding construct as a fugue, and the counterpoint between structural formality and feral plunderphonics provokes a heady brew indeed. Zone (2009) makes for an apt companion piece as woodwind overblowing, clashing harmonic partials and percussive spits are threaded around a complex grid of mathematically pure ratios.
Which leaves the disappointing Kringen (2004), inspired, Spaan says, by ripples in water. But untreated arpeggios and a clear tonal pathway lack that conceptual tautness between the apparent and the unknowable that makes Zone and Clockwork so special.

Philip Clark (Gramophone, September 2010) 

Dutch composer Bart Spaan (born 1963) was trained as a musicologist and historian, but the works here demonstrate a fine sense of musicality and an intuitive grasp of unconventional but compelling structure and development. The five piano pieces from the ongoing series Kringen (Circles) are transparent and evocative, and use a friendly tonal vocabulary. The composer writes that his intent was to suggest the impression of radiating circles made by throwing a stone into water. Sometimes it sounds like a rain of stones creating infinitely overlapping circles and sometimes like a single, ever-expanding circle, but once the image is lodged in the listener's consciousness, it's easy to hear the repetitive structures of each of the pieces as evocative of that idea. Ralph van Raat plays with sensitivity to work's delicacy and organic sense of development. Zone, for bass clarinet, bass trombone, and a bass flute player who also controls the live electronics is dominated by the ruminative mood that characterizes much of Kringen. The players, members of the Barton Workshop, are called on to produce a variety of atmospheric sounds using extended instrumental techniques, and the use of electronics is actually somewhat understated. The sound is mostly clean and present, but there is some page-turning noise in the piano solo.

Stephen Eddins (All Music Guide, May 2010)

Bart Spaan (1963) is de laatste der compromisloze componisten. Zijn cd Ellips bevat drie werken. Eerst hoor je pianist Ralph van Raat met vijf Kringen – getrokken uit de beginnoten van Bachs orgelkoraal Ich ruf zu dir. Dat materiaal blijft hardnekkig vertrouwd klinken, hoe eigenwijs ook herschikt. Als The Barton Workshop daarna Zone inzet, wordt de muzikale herkenbaarheid rap ingehaald door de buitenmuzikale suggestie – op blaasinstrumenten worden ongedachte geluiden geproduceerd (je denkt aan het spinnen van een kat). Van a tot z elektronisch is Clockwork, waarin Spaan zowel de suggestie (je hoort echte ganzen) als de herkenning (strakke ritmen) concretiseert. Hij laat het stuk de draad van een ‘fuga’ volgen: pure humor.

Jan van Laar (Elsevier nr. 45, November 2009)

Excentrieke ambient

Klankgevoeligheid is in de muziek van Bart Spaan (1963) een belangrijk aspect. Pianist Ralph van Raat is bij uitstek de muzikant om die eigenschap naar voren te brengen, wat hij in het ambient-achtige, maar toch van stoorzenders voorziene Kringen met grote ingetogenheid doet. Naast de excentrieke instrumentaal-elektronische mix van Zone, springt het louter elektronische Clockwork eruit met over elkaar gelegde pulsen die tot auditieve moiré-effecten leiden.  

Frits van der Waa (Volkskrant, 17-12-2009)

Intrigerende erupties van klanken die hameren als hagelstenen of rekbaar zijn als elastiek. Dat is de klankwereld die de vaderlandse nieuwlichter, componist Bart Spaan, zijn publiek voorzet. Met pianist Ralph van Raat en de formatie The Barton Workshop vermengt Spaan het geluid van ‘gewone’ instrumenten  met elektronica-bijdragen, zoals in Zone (2009). Hierin creëert Spaan met een bastrombone en effectapparatuur, zoals hij het zelf omschrijft, organisch gonzende klanklagen. Wie in Kringen (2002-2004) in zijn fantasie de steentjes ziet die steeds op dezelfde toon in het water worden gegooid, zal weinig moeite hebben in Spaans geluidsbeeld de waterkringen en hun weerkaatsingen te herkennen. En nog meer wordt de fantasie geprikkeld als in Clockwork (2006-2008) de niet-wegstervende nagalm van het slaan van een muurklok zich vermengt met een buitenscène. De druipende uurwerken van Dali in klanken gevat. Surrealistisch.

Rudolf Nammensma (Leeuwarder Courant, 20-11-2009)

Bart Spaan is van opleiding een historicus en musicoloog, maar aan het einde van de jaren tachtig begon hij ook te componeren. Intussen heeft hij een veertigtal composities voltooid, veelal voor elektronica of piano; op deze cd horen we werk uit de periode tussen 2002 en 2009. De muziek van Spaan is eerder in de traditie van de ‘minimal music’ te plaatsen dan in die van het ‘hardcore’ modernisme – en is dus ook relatief toegankelijk. Sterke, trage atmosferen domineren op deze cd hoewel in de pianostukken ook beweeglijkere en felle passages te vinden zijn. De pianomuziek wordt door Ralph van Raat natuurlijk prachtig uitgevoerd. Spaan mag zich gelukkig prijzen met deze fantastische musicus als ambassadeur voor zijn muziek. En de muziek verdient dat ook. Dat geldt wat mij betreft met name voor het hoofdwerk van deze cd, het omvangrijke Kringen voor pianosolo. In het stuk horen we een verbeelding van de waterkringen- en rimpelingen als er een steen in wordt gegooid. Interessant is dat een koraal van Bach ook een belangrijke rol in het werk speelt. Deze twee gegevens leveren een fascinerend stuk op, dat ook de moeite waard is voor luisteraars die nog niet zo thuis zijn in de 20^e eeuwse muziek.

Thomas Op de Coul (Centrale Discotheek Rotterdam)

Bart Spaan (1963) heeft een focus voor klanken. Een klank kan hem net zolang beheersen totdat hij die in een compositie van klanken heeft verwerkt tot de ultieme klank. Deze drie werken bieden een gevarieerd beeld van zijn composities. Kringen is geschreven voor Ralph van Raat. Uitgangspunt is een steentje dat in het water wordt gegooid. De golvende bewegingen leveren mooie kringklanken op. Zone voor drie basblaasinstrumenten, die elektronisch worden versterkt, heeft een intrigerend karakter. De luisteraar wordt uitgedaagd om abstract naar de klankgolven te luisteren. Clockwork is een boeiend klankhoorspel waaraan de componist twee jaar heeft gewerkt. Een tikkend uurwerkje laat zich geleidelijk ontleden tot de grondvorm van de klankstructuren. Boeiende muziek om eens buiten de gebruikelijke muziekcirkel te stappen.

Wil Zenhorst (Platomania 262, October 2009)

about CD Silencios:

It is always delightful when great musical talents meet. Ralph van Raat is still young and has already often proved himself as an excellent pianist with much affinity with contemporary music. In 1999 he rightly won the International Gaudeamus Interpreters Competition, to mention only one accomplishment. Bart Spaan evolved rapidly into a composer with a broad imagination and a distinguishable language. Especially since his collaboration with the Spanish painter Alberto Reguera, he has written a number of works that deserves more attention. Recently these works  - with the help of Ralph van Raat – appeared on a beautiful cd. It contains three works for piano and two compositions for tape. Three of them – Los infinitos caminos, Silencios and Castilla – were written as reflection on similary titled paintings by Reguera, while the other two – Valavond and Siguan -  inspired Reguera for his canvases. The mutual inspiration is evident. In stead of an extensive explanation the direct appealing canvases of Reguera are reproduced in the cd-booklet. The abstract paintings excel in colour and emotion and perfectly suit the calm and thin soundscapes of Spaan. Like the paintings seem to look for an image in the surfaces of colour, Spaan similarly searches for a world behind an interval or a row of tones. Silent, meditative as in the quietest works of John Cage, he explores his music. In the meanwhile Spaan understands the art of holding the listener’s attention with a minimum of means. In the pianoworks Ralph van Raat probably deserves the credit, but in the tapecompositions Spaan has to operate alone. And in these works, Castilla and Silencios, he perhaps draws even nearer to his ideal sound, compared to when the piano keys intervene. Silencios is at least the best this cd has to offer. Listen to the thirteen minute lasting track, look at the reproduction of Reguera’s painting in the meanwhile, and be surprised.

Paul Janssen (Mens en Melodie nr. 3, 2002)
   

Bart Spaan’s music, published by the Erasmuslabel under the title “Silencios”, can also be described as intersection of silence.   Spaan (1963), who studied with Daan Manneke, refers to works of the Spanish painter Alberto Reguera with his piano- and tapecompositions. The shrouded geometrical construction of these paintings reminds of the work of Mark Rothko.

Although the melodic fragments of the mostly monodic pianocompositions (Valavond, Siguan) at some points draw close the borders of banality, Spaan’s aimes at the exploration of pure sound, especially in the tapecompositions Silencios and Castilla.   Ongoing crescendo’s  beginning from nothing are no exception here.

Ralph van Raat, in 1999 the youngest winner ever of the Gaudeamus Interpreters Competition, attracted attention in the concerthalls with striking performances of Cage, Ives and Takemitsu   and here proves himself as an ideal Spaan-interpreter.

Jaco Mijnheer (Volkskrant 14-2-2002)

Since pianist Ralph van Raat won the International Gaudeamus Interpreters Competition in 1999, all eyes are fixed upon him. Van Raat combines a great insight in the often complex structures of contemporary music with a superior technique. The fact that many composers already wrote pieces for this young interpreter shows active participation in the musicworld and (quite rightly) a great confidence from the composers side. Thus everybody was waiting for Van Raats first solo cd.

It typifies the young pianist that he does not choose for the known ways of the famous composers, but for Bart Spaan’s relatively unknown music. Unknown does not necessarily mean unloved, that is evident oncemore from this clear beautifully played cd on which Van Raat recorded the cyclus Silencios for piano-solo and two electronic compositions. Bart Spaan’s music reminds strongely of John Cage’s, Rusicka or the German composer Hans Otte, especially his cycle Das Buch der Klänge: consisting of a few intervals every piece carefully grope’s it’s own way, incessantly focussed on a thin northern lights. The result is an idiom consisting of loose gestures, fragments of forgotten words. These are gestures placed beautifully in time by Van Raat.

The collaboration with the painter Alberto Reguera with whom this small cycle originated out of mutual inspiration, I find sympathetic. Erasmus took up the paintings to which Spaans titles refer, as plates in the booklet: static surfaces of colour that seem to express the same splendid slowness. Art refering to another art, that is more efficient than any explanation.